Sızanaq (akne) dəri məsamələrinin yağ və ölü hüceyrələrlə tıxanması nəticəsində yaranır və hər yaşda görünə bilər. Hormonlar, stress, qidalanma və düzgün olmayan baxım vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Yaxşı xəbər odur ki, əksər hallar düzgün yanaşma ilə nəzarətə alınır.
Sızanaq niyə yaranır?
Dəridəki yağ vəziləri həddindən artıq yağ ifraz etdikdə, bu yağ ölü hüceyrələrlə qarışıb məsaməni tıxayır. Tıxanmış məsamədə bakteriyalar çoxalır və iltihab — yəni qırmızı, ağrılı sızanaq yaranır. Hormonal dəyişikliklər (yeniyetməlik, aybaşı, stress) yağ ifrazını artırdığı üçün sızanağı tetikləyir.
Gündəlik dəri baxımı
Sadə və ardıcıl baxım ən təsirlidir — mürəkkəb çoxmərhələli rejimlərə ehtiyac yoxdur:
- Üzü gündə 2 dəfə yumşaq, sabunsuz vasitə ilə yuyun
- Yağsız (non-komedogen) nəmləndirici və kosmetika seçin
- Gündüz SPF 30+ günəş kremi istifadə edin
- Sızanağı sıxmaqdan çəkinin — iz və ləkə qoyur
Hansı vasitələr işə yarayır?
Yüngül hallarda salisil turşusu və benzoil peroksid tərkibli vasitələr kömək edir. Orta-ağır hallarda dermatoloq retinoidlər, antibiotik və ya hormonal müalicə təyin edə bilər. Nəticə adətən 6–8 həftəyə görünür — səbirli olun və müalicəni vaxtından əvvəl dayandırmayın.
Qida və həyat tərzinin rolu
Qida tək başına sızanağın səbəbi deyil, lakin bəzi insanlarda yüksək qlikemik (şəkərli) qidalar və çoxlu süd məhsulu vəziyyəti pisləşdirə bilər. Yetərli yuxu, stressin azaldılması və üzünüzə toxunan səthləri (yastıq üzü, telefon ekranı) təmiz saxlamaq da kömək edir.
Qaçınılmalı səhvlər
- Dərini həddən artıq yumaq və sərt ovuşdurmaq (daha çox yağ ifrazına səbəb olur)
- Hər həftə vasitə dəyişmək — hər müalicə vaxt istəyir
- Sızanağı sıxmaq və ya deşmək
- Sübut olunmamış “möcüzə” məhsulları sınamaq
Həkimə nə zaman müraciət etməli?
İz qoyan, ağrılı, dərin (kistoz) və ya geniş yayılmış sızanaqlarda, qəfil ağırlaşmada, həmçinin 2–3 ay evdə müalicə nəticə vermədikdə dermatoloqa müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Şokolad və yağlı qida sızanaq yaradırmı?
Birbaşa səbəb deyil, lakin yüksək şəkərli və südlü qidalar bəzi insanlarda vəziyyəti pisləşdirə bilər.
Sızanaq izləri keçirmi?
Səthi ləkələr zamanla açılır; dərin izlər üçün dermatoloji prosedurlar (lazer, kimyəvi peeling, mikroiynələmə) lazım ola bilər.
Sızanağı sıxmaq olar?
Xeyr. Sıxmaq iltihabı dərinə itələyir, infeksiya və daimi iz riskini artırır.
Bu mövzuda həkimə müraciət edin
Dermatologiya üzrə təsdiqlənmiş həkimləri görün və onlayn randevu alın.
Dermatologiya həkimlərinə bax →Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.