Oynaq ağrıları və revmatik xəstəliklər: nə zaman ciddiyə almalı?

Oynaq ağrısı ən çox müraciət səbəblərindən biridir və hər yaşda rast gəlinə bilər. Bəzən sadə həddindən artıq yüklənmədən, bəzən isə iltihabi və ya autoimmün revmatik xəstəlikdən qaynaqlanır. Səbəbi düzgün ayırd etmək müalicənin uğuru üçün həlledicidir.

Osteoartrit və romatoid artrit fərqi

İki ən geniş yayılmış oynaq xəstəliyi fərqli mexanizmlərə malikdir. Osteoartrit qığırdağın aşınması ilə bağlıdır, adətən yaşla, yüklənmə ilə artır və hərəkətdən sonra pisləşir. Romatoid artrit isə autoimmün xəstəlikdir — immun sistem oynaqlara hücum edir, simmetrik (hər iki tərəfdə) iltihab yaradır və səhər sərtliyi tipikdir.

İltihabi ağrının xəbərdarlıq işarələri

Aşağıdakı əlamətlər sadə aşınmadan çox iltihabi revmatik xəstəliyə işarə edə bilər:

• 30 dəqiqədən uzun çəkən səhər oynaq sərtliyi
• Birdən çox oynağın simmetrik şişməsi
• Oynaqda istilik, qızartı və davamlı ağrı
• Yorğunluq, hərarət və ümumi halsızlıq
• Ailədə revmatik və ya autoimmün xəstəlik tarixçəsi

Diaqnoz necə qoyulur?

Revmatoloq müayinə ilə yanaşı qan analizləri (iltihab göstəriciləri — CRP, EÇS; romatoid faktor, anti-CCP) və görüntüləmə (rentgen, USM və ya MRT) istəyə bilər. Erkən diaqnoz vacibdir, çünki iltihabi xəstəliklərdə müalicənin gecikməsi oynaqlarda qalıcı zədəyə yol aça bilər.

Müalicə və gündəlik idarə

Müalicə səbəbə görə dəyişir, lakin ümumi prinsiplər oynağı qoruyur:

• İltihabı və ağrını azaldan dərmanlar (həkim təyinatı ilə)
• Romatoid artritdə xəstəliyi dəyişdirən dərmanlar (DMARD)
• Müntəzəm, oynağı yormayan hərəkət və fizioterapiya
• Sağlam çəki — artıq çəki dizlər və omurğaya yük salır
• Siqaretdən imtina (romatoid artriti pisləşdirir)

Həkimə nə zaman müraciət etməli?

Bir oynağın qəfil, güclü şişməsi və qızarması (xüsusən hərarətlə), 30 dəqiqədən uzun səhər sərtliyi və ya bir neçə həftə davam edən izaholunmaz oynaq ağrısı revmatoloq müayinəsi tələb edir. Travma sonrası kəskin şişkinlikdə isə ortoped dəyərləndirməsi lazımdır.

Tez-tez verilən suallar

Oynaq ağrısı yalnız yaşlılarda olurmu?

Xeyr. Romatoid artrit və bəzi autoimmün xəstəliklər gənc və orta yaşlılarda da, hətta uşaqlarda da görünə bilər.

İdman oynaqlara zərərlidirmi?

Düzgün, ölçülü hərəkət oynağı qoruyur və ağrını azaldır. Zərərli olan həddən artıq yüklənmə və hərəkətsizlikdir.

Hava dəyişikliyi ağrını artırırmı?

Bəzi insanlar nəmlik və soyuqda daha çox ağrı hiss edir, lakin bu xəstəliyi pisləşdirmir; əsas amil iltihabın nəzarətidir.

Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.