Tiroid (qalxanabənzər vəz) boyunun ön hissəsində yerləşən kiçik, kəpənək formalı vəzdir. İfraz etdiyi hormonlar ürək döyüntüsündən bədən istiliyinə, çəkidən əhval-ruhiyyəyə qədər demək olar ki, bütün orqanların iş sürətini tənzimləyir. Bu vəzin az və ya həddən artıq işləməsi bütün bədəndə əks-səda verir.
Hipotiroidi (az işləmə) əlamətləri
Tiroid kifayət qədər hormon ifraz etmədikdə mübadilə yavaşlayır. Tez-tez rast gəlinən əlamətlər:
- Davamlı yorğunluq və üşümə hissi
- Səbəbsiz çəki artımı
- Quru dəri, tökülən saç
- Yaddaş zəifliyi, depressiv əhval
- Qəbizlik və yavaş ürək döyüntüsü
Hipertiroidi (həddən artıq işləmə) əlamətləri
Tiroid çox hormon ifraz etdikdə bədən sürətlənir. Adətən müşahidə olunur:
- Ürəkdöyünmə, əsəbilik, narahatlıq
- İştah olduğu halda çəki itkisi
- Tər ifrazı, isti hava tabını azalma
- Əllərdə titrəmə və yuxusuzluq
- Bəzən gözlərin irəli çıxması (Qreyvz xəstəliyi)
Səbəblər və risk amilləri
Ən geniş yayılmış səbəblər autoimmün xəstəliklərdir: Haşimoto tiroiditi hipotiroidiyə, Qreyvz xəstəliyi isə hipertiroidiyə yol açır. Digər amillər: yodun çatışmazlığı və ya artıqlığı, hamiləlik sonrası dövr, bəzi dərmanlar və ailə tarixçəsi. Qadınlarda tiroid problemləri kişilərə nisbətən bir neçə dəfə çox rast gəlinir.
Diaqnoz və müalicə
Diaqnoz əsasən sadə qan analizi ilə qoyulur: TSH, sərbəst T4 və T3 səviyyələri, lazım olduqda tiroid antitelləri və USM. Müalicə səbəbə görə dəyişir: hipotiroidi adətən hormon əvəzedici tablet (levotiroksin) ilə, hipertiroidi isə antitiroid dərmanlar, radioaktiv yod və ya cərrahiyyə ilə idarə olunur. Düzgün müalicə ilə əksər insanlar tam normal həyat sürür.
Həkimə nə zaman müraciət etməli?
Davamlı yorğunluq, izaholunmaz çəki dəyişikliyi, boyunda şişkinlik, ürəkdöyünmə və ya əhval pozğunluğu varsa endokrinoloqa müraciət edin. Hamiləlik planlaşdıran qadınlarda tiroid yoxlaması xüsusilə vacibdir.
Tez-tez verilən suallar
Tiroid problemi sağalırmı?
Çox vaxt tam sağalmasa da, dərman və ya digər müalicələrlə tam nəzarətdə saxlanılır və insan normal həyat sürür.
Hansı analiz lazımdır?
İlk addım TSH analizidir; nəticəyə görə həkim sərbəst T4, T3, antitellər və ya USM təyin edə bilər.
Yod əlavəsi qəbul etməliyəm?
Yodu özbaşına qəbul etmək hipertiroidini pisləşdirə bilər. Yalnız həkim tövsiyəsi ilə qəbul edin.
Bu mövzuda həkimə müraciət edin
Endokrinologiya üzrə təsdiqlənmiş həkimləri görün və onlayn randevu alın.
Endokrinologiya həkimlərinə bax →Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.