Tiroid bezi, boynun ön kısmında yer alan küçük, kelebek şeklinde bir bezdir. Salgıladığı hormonlar kalp atışından vücut ısısına, kilodan ruh haline kadar neredeyse tüm organların çalışma hızını ayarlar. Bu bezin az ya da aşırı çalışması tüm vücutta yankı bulur.
Hipotiroidi (az çalışma) belirtileri
Tiroid yeterli hormon salgılamadığında metabolizma yavaşlar. Sık görülen belirtiler:
- Sürekli yorgunluk ve üşüme hissi
- Nedensiz kilo alımı
- Kuru cilt, saç dökülmesi
- Unutkanlık, çökkün ruh hali
- Kabızlık ve yavaş kalp atışı
Hipertiroidi (aşırı çalışma) belirtileri
Tiroid çok hormon salgıladığında vücut hızlanır. Genellikle görülür:
- Çarpıntı, sinirlilik, huzursuzluk
- İştah olmasına rağmen kilo kaybı
- Terleme, sıcağa tahammülsüzlük
- Ellerde titreme ve uykusuzluk
- Bazen gözlerin öne doğru çıkması (Graves hastalığı)
Nedenler ve risk faktörleri
En yaygın nedenler otoimmün hastalıklardır: Hashimoto tiroiditi hipotiroidiye, Graves hastalığı ise hipertiroidiye yol açar. Diğer etkenler: iyot eksikliği ya da fazlalığı, doğum sonrası dönem, bazı ilaçlar ve aile öyküsü. Tiroid sorunları kadınlarda erkeklere göre birkaç kat daha sıktır.
Tanı ve tedavi
Tanı çoğunlukla basit bir kan tahliliyle konur: TSH, serbest T4 ve T3 düzeyleri, gerekirse tiroid antikorları ve ultrason. Tedavi nedene göre değişir: hipotiroidi genellikle hormon yerine koyma tableti (levotiroksin) ile, hipertiroidi ise antitiroid ilaçlar, radyoaktif iyot veya cerrahi ile yönetilir. Doğru tedaviyle çoğu kişi tamamen normal bir yaşam sürer.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Sürekli yorgunluk, açıklanamayan kilo değişimi, boyunda şişlik, çarpıntı veya ruh hali bozukluğu varsa endokrinoloğa başvurun. Gebelik planlayan kadınlarda tiroid kontrolü özellikle önemlidir.
Sıkça sorulan sorular
Tiroid hastalığı geçer mi?
Çoğu zaman tamamen geçmese de ilaç ya da diğer tedavilerle tam kontrol altına alınır ve kişi normal bir yaşam sürer.
Hangi tahlil gerekir?
İlk adım TSH tahlilidir; sonuca göre doktor serbest T4, T3, antikorlar veya ultrason isteyebilir.
İyot takviyesi almalı mıyım?
İyotu kendi başınıza almak hipertiroidiyi kötüleştirebilir. Yalnızca doktor önerisiyle alın.
Bu konuda bir doktora danışın
Endokrinoloji alanındaki onaylı doktorları görün ve online randevu alın.
Endokrinoloji doktorlarını gör →Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz.