Astma və nəfəsdarlıq: tənəffüs yollarını necə qorumalı?

Astma ağciyərlərə gedən hava yollarının daralması və iltihabı ilə xarakterizə olunan xroniki xəstəlikdir. Tutmalar zamanı hava yolları şişir, daralır və artıq selik ifraz edir — bu da nəfəs almağı çətinləşdirir. Düzgün idarə edildikdə astmalı insanlar tam aktiv həyat sürə bilər.

Əsas əlamətlər

Astma hər kəsdə eyni dərəcədə özünü göstərmir, lakin tipik əlamətlər bunlardır:

• Təngnəfəslik və nəfəs darlığı
• Sinədə xırıltı və ya fit səsi
• Davamlı, xüsusən gecə artan öskürək
• Sinədə sıxılma hissi
• Soyuq hava və ya idmandan sonra simptomların artması

Tutmaları tetikləyən amillər

Tutmalar adətən müəyyən qıcıqlandırıcılarla başlayır. Geniş yayılmış tətikləyicilər:

• Toz gənələri, ev tozu, kif
• Tozcuq (polen) və heyvan tükü
• Tütün tüstüsü və hava çirkliliyi
• Soyuq hava, virus infeksiyaları
• Stress və bəzi dərmanlar

Astmanı gündəlik idarə etmək

Astma müalicəsinin iki sütunu var: tutmanı dərhal açan tez təsirli inhalyatorlar və iltihabı azaldan nəzarət (profilaktik) dərmanları. Vacib addımlar:

• İnhalyatorları həkimin göstərdiyi kimi düzgün istifadə edin
• Şəxsi tətikləyicilərinizi tanıyın və onlardan uzaq durun
• Nəzarət dərmanlarını simptom olmasa belə dayandırmayın
• Qrip və pnevmokokk peyvəndlərini vaxtında vurun
• Bir astma fəaliyyət planı hazırlayın

Nəfəsdarlığın digər səbəbləri

Hər nəfəsdarlıq astma deyil. Allergiya, bronxit, XOAH (siqaretlə bağlı), ürək problemləri və anemiya da nəfəsdarlığa səbəb ola bilər. Buna görə davamlı və ya kəskin nəfəsdarlıqda dəqiq səbəbi müəyyən etmək üçün pulmonoloq müayinəsi və tənəffüs testləri (spirometriya) vacibdir.

Həkimə nə zaman müraciət etməli?

Dodaqların və ya dırnaqların göyərməsi, danışarkən nəfəs çatışmazlığı, inhalyatorun kömək etməməsi və ya istirahətdə güclü nəfəsdarlıq təcili tibbi yardım tələb edir. Davamlı öskürək və xırıltıda planlı şəkildə həkimə müraciət edin.

Tez-tez verilən suallar

Astma tam sağalırmı?

Astma adətən xroniki xəstəlikdir, lakin düzgün müalicə ilə demək olar ki, simptomsuz, tam aktiv həyat mümkündür.

İdman etmək olar?

Bəli. Əksər astmalı insanlar müvafiq nəzarət altında idman edə bilər; hətta bir çox peşəkar idmançı astmalıdır.

İnhalyator zərərlidirmi?

Xeyr. İnhalyator dozaları çox aşağıdır və düzgün istifadə edildikdə təhlükəsizdir; tutmaların qarşısını alaraq ağciyəri qoruyur.

Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.