Böyrək daşları sidikdəki mineralların kristallaşması nəticəsində yaranır və bel-yan nahiyədə çox kəskin ağrıya səbəb ola bilər. Kiçik daşlar çox vaxt sidiklə öz-özünə xaric olur, böyük daşlar isə müdaxilə tələb edə bilər. Ən təsirli qorunma — kifayət qədər su içməkdir.
Əlamətlər
Kiçik daşlar bəzən heç bir əlamət vermədən düşür. Daş hərəkət edib sidik kanalını tıxadıqda isə çox kəskin ağrı (böyrək sancısı) yaranır:
- Bel və ya yan nahiyədə dalğavari, çox kəskin ağrı
- Ağrının qasıq və ya cinsiyyət nahiyəsinə yayılması
- Sidikdə qan və ya bulanıqlıq, kəskin qoxu
- Tez-tez və ağrılı sidik ehtiyacı, ürəkbulanma və qusma
Daş niyə yaranır?
Sidikdə kalsium, oksalat və ya sidik turşusu kimi maddələr həddən artıq qatılaşdıqda kristallaşır və zamanla daşa çevrilir. Ən böyük səbəb az su içmək (qatı sidik) və çoxlu duz qəbuludur. Bəzi metabolik xəstəliklər, irsi meyl və təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları da riski artırır.
Daş düşərkən nə etməli?
Kiçik daşlar (adətən 5 mm-dən kiçik) çox vaxt bol su içməklə öz-özünə düşür. Ağrını idarə etmək üçün həkim ağrıkəsici və bəzən sidik kanalını genişləndirən dərman təyin edə bilər. Düşən daşı saxlayıb həkimə göstərmək onun növünü təyin etməyə kömək edir.
Qorunma
Bir dəfə daş düşmüş insanlarda təkrar riski yüksəkdir, ona görə də qorunma önəmlidir:
- Gündə 2–2,5 litr su için (sidik açıq rəngli olmalıdır)
- Duz və heyvani zülal qəbulunu azaldın
- Oksalatla zəngin qidalarda (ispanaq, çay, qoz) ölçü gözləyin
- Sitruslu içkilərə (limon suyu) üstünlük verin
- Kalsiumu qidadan kifayət qədər alın (həddən artıq əlavə yox)
Müalicə üsulları
Böyük və ya tıxac yaradan daşlar üçün uroloq daşı parçalayan lazer/şok dalğa (litotripsiya), endoskopik və ya cərrahi üsullar tətbiq edə bilər. Daşın ölçüsü, yeri və tərkibi müalicəni müəyyən edir.
Həkimə nə zaman müraciət etməli?
Dözülməz ağrı, qızdırma ilə birlikdə ağrı (infeksiya əlaməti), dayanmayan qusma və ya sidikdə qan olduqda təcili uroloqa müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Böyrək daşı təkrar yaranırmı?
Bəli, bir dəfə daş düşmüş insanlarda təkrar riski yüksəkdir; su rejimi və qidalanma ilə bu risk azaldılır.
Hansı su daha yaxşıdır?
Adi içməli su kifayətdir; əsas məsələ ümumi miqdardır — sidik açıq rəngli olmalıdır.
Kalsiumu kəsmək lazımdırmı?
Xeyr. Qidadan kalsiumu kəsmək əksinə daş riskini artıra bilər; problem həddindən artıq əlavə kalsium və az sudur.
Bu mövzuda həkimə müraciət edin
Urologiya üzrə təsdiqlənmiş həkimləri görün və onlayn randevu alın.
Urologiya həkimlərinə bax →Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.