Böyrəklər gündə onlarla litr qanı süzərək tullantıları və artıq mayeni sidiklə xaric edir, qan təzyiqini, mineral və maye balansını tənzimləyir. Böyrək funksiyasının itməsi çox vaxt yavaş və əlamətsiz baş verir — buna görə də profilaktika və erkən aşkarlanma həyati əhəmiyyət daşıyır.
Böyrəklər nə işə yarayır?
Sağlam böyrəklər bir neçə kritik funksiyanı yerinə yetirir:
- Qandan tullantı və toksinləri süzür
- Bədəndəki maye və duz balansını tənzimləyir
- Qan təzyiqinin nəzarətinə kömək edir
- Qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdırır
- D vitamini və sümük sağlamlığını dəstəkləyir
Risk amilləri
Bəzi hallar böyrəkləri zədələmə riskini artırır. Əsas risk amilləri:
- Diabet (şəkərli diabet)
- Yüksək qan təzyiqi
- Ürək-damar xəstəlikləri
- Ailədə böyrək xəstəliyi tarixçəsi
- Uzunmüddətli ağrıkəsici sui-istifadəsi və piylənmə
Əlamətlər çox vaxt gec görünür
Erkən mərhələdə böyrək xəstəliyi adətən əlamət vermir. İrəlilədikdə görünə bilər:
- Ayaqlarda, ayaq biləklərində və ya göz ətrafında şişkinlik
- Davamlı yorğunluq və diqqət çətinliyi
- Sidiyin köpüklü olması və ya rəng dəyişməsi
- Gecələr tez-tez sidiyə getmə
- İştahsızlıq, ürəkbulanma
Böyrəkləri qorumaq üçün
Böyrək sağlamlığını qorumağın çoxu ürək sağlamlığı ilə üst-üstə düşür:
- Qan təzyiqi və qan şəkərini nəzarətdə saxlayın
- Duz qəbulunu azaldın, kifayət qədər su için
- Siqareti tərk edin, çəkinizi normada saxlayın
- Ağrıkəsiciləri yalnız zəruri hallarda və qısa müddət istifadə edin
- Risk qrupundasınızsa, ildə bir dəfə qan (kreatinin) və sidik analizi verin
Həkimə nə zaman müraciət etməli?
Sidikdə qan, kəskin azalan sidik miqdarı, güclü şişkinlik, izaholunmaz yorğunluqla birlikdə ürəkbulanma olduqda həkimə müraciət edin. Diabet və ya hipertoniyanız varsa, böyrək funksiyasını müntəzəm yoxlatmaq vacibdir.
Tez-tez verilən suallar
Böyrək xəstəliyi əlamətsiz ola bilərmi?
Bəli. Erkən xroniki böyrək xəstəliyi adətən əlamətsizdir; yalnız qan və sidik analizi ilə aşkarlanır.
Çox su içmək böyrəkləri qoruyurmu?
Kifayət qədər su faydalıdır, lakin həddən artıq su daha yaxşı demək deyil. Gündəlik ehtiyac fərdi olaraq dəyişir.
Zülal (protein) böyrəyə zərərlidirmi?
Sağlam böyrəklər üçün normal qidadakı zülal problem deyil; lakin mövcud böyrək xəstəliyində miqdar həkimlə tənzimlənməlidir.
Bu mövzuda həkimə müraciət edin
Nefrologiya üzrə təsdiqlənmiş həkimləri görün və onlayn randevu alın.
Nefrologiya həkimlərinə bax →Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
