Migren: tetikləyicilər və idarə etmə yolları

Migren təkrarlanan, çox vaxt bir tərəfli və zonqultulu baş ağrısı ilə müşayiət olunan nevroloji vəziyyətdir. Adi baş ağrısından fərqli olaraq işıq və səsə həssaslıq, ürəkbulanma ilə müşayiət oluna bilər. Tetikləyiciləri tanımaq tutmaları azaltmağın ən təsirli yoludur.

Əlamətlər və mərhələlər

Migren tutması bir neçə saatdan bir neçə günə qədər çəkə bilər və adətən mərhələlərlə inkişaf edir:

• Xəbərçi mərhələ: tutmadan saatlar əvvəl əsnəmə, əhval dəyişikliyi, yemək istəyi
• Aura: bəzi insanlarda görmədə işıltılar, ləkələr və ya keyimə
• Baş ağrısı: çox vaxt bir tərəfli, zonqultulu; işıq, səs və qoxuya həssaslıq, ürəkbulanma
• Bərpa mərhələsi: tutmadan sonra yorğunluq və diqqət dağınıqlığı

Ümumi tetikləyicilər

Tetikləyicilər fərdi olur, lakin ən çox rast gəlinənlər bunlardır. Onları tanımaq tutmaları əhəmiyyətli dərəcədə azaldır:

• Yuxusuzluq və ya pozulmuş yuxu rejimi
• Aclıq, susuzluq, öyün buraxma
• Stress və ya stressdən sonrakı rahatlama (həftəsonu migreni)
• Parlaq işıq, güclü qoxu, hava dəyişikliyi
• Müəyyən qidalar (şərab, köhnə pendir, kofein), aybaşı dövrü

Tutma zamanı nə etməli

İlk əlamətdə qaranlıq, sakit və sərin otaqda dincəlin, su için. Ağrıkəsici nə qədər erkən qəbul edilsə, bir o qədər təsirli olur. Soyuq kompres və yüngül yuxu da kömək edə bilər.

Önləyici (profilaktik) yanaşma

Tutmalar tez-tez (ayda 4+) və ya çox şiddətlidirsə, nevroloq önləyici müalicə təyin edə bilər. Bundan başqa, ən təsirli profilaktika həyat tərzidir:

• Hər gün eyni saatda yatıb-durmaq
• Öyünləri buraxmamaq, kifayət qədər su içmək
• Müntəzəm yüngül idman və stress idarəsi
• Tetikləyiciləri baş ağrısı gündəliyi ilə izləmək

Adi baş ağrısından fərqi

Gərginlik tipli baş ağrısı adətən hər iki tərəfdə, sıxıcı və daha yüngül olur; iş və ya hərəkəti çox vaxt mane etmir. Migren isə bir tərəfli, zonqultulu, hərəkətlə pisləşən və işıq/səsə həssaslıqla müşayiət olunan ağrıdır. Bu fərq düzgün müalicə üçün önəmlidir.

Həkimə nə zaman müraciət etməli?

Birdən başlayan çox güclü (“həyatımın ən pis”) baş ağrısı, görmə/danışma pozğunluğu, əzələ zəifliyi, qıcolma və ya hərarətlə müşayiət olunan baş ağrısı təcili müayinə tələb edir.

Tez-tez verilən suallar

Migren tutmasını nə dayandırır?

Erkən qəbul edilən ağrıkəsicilər və ya həkimin təyin etdiyi xüsusi dərmanlar (triptanlar), qaranlıq otaqda istirahət kömək edir.

Migren irsidirmi?

Bəli, migrenə meyl çox vaxt ailədə müşahidə olunur, lakin tetikləyicilər fərdi olur.

Ağrıkəsicini tez-tez içmək olar?

Xeyr. Həftədə bir neçə dəfədən çox ağrıkəsici qəbulu “dərmana bağlı baş ağrısı”na səbəb ola bilər; bu halda nevroloqa müraciət edin.

Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.