Yüksek tansiyon: belirtiler, riskler ve kontrol yolları

Hipertansiyon dünyadaki en yaygın kronik hastalıklardan biridir ve çoğu zaman yıllarca hiçbir belirti vermeden ilerler. Bu yüzden ona “sessiz katil” denir. Erken teşhis ve doğru kontrol; kalbi, beyni ve böbrekleri ciddi komplikasyonlardan korur.

Başlıca belirtiler

Hipertansiyonun en sinsi yanı, çoğu zaman hiçbir belirti vermemesidir — bu yüzden düzenli ölçüm tek güvenilir yoldur. Tansiyon belirgin yükseldiğinde bazen şunlar görülebilir:

• Sürekli ya da sabah uyanınca baş ağrısı
• Baş dönmesi, kulak çınlaması
• Çarpıntı ve çabuk yorulma
• Nefes darlığı veya göğüste sıkışma
• Bazen burun kanaması

Risk faktörleri

Hipertansiyon bir gecede oluşmaz; yıllar içinde biriken faktörlerin sonucudur. Riski artıran başlıca nedenler:

• Fazla kilo ve hareketsizlik
• Aşırı tuz, işlenmiş ve yağlı gıda tüketimi
• Sigara ve aşırı alkol
• Sürekli stres ve uykusuzluk
• Ailede hipertansiyon öyküsü ve ilerleyen yaş

Tansiyon değerleri ne anlama gelir?

Tansiyon iki sayıyla yazılır: büyük (sistolik) ve küçük (diyastolik). Genel değerlendirme şöyledir: 120/80 mm Hg altı — normal; 120–139 / 80–89 — yüksek-normal (dikkat); 140/90 ve üzeri (tekrarlayan ölçümlerde) — hipertansiyon. Tek bir yüksek ölçüm tanı koydurmaz; önemli olan farklı günlerde tekrarlayan değerlerdir.

Tansiyonu kontrol altında tutmak için

Hafif ve orta hipertansiyon çoğu zaman yalnızca yaşam tarzıyla kontrol edilebilir. Bu adımlar hem tansiyonu düşürür hem kalbi korur:

• Günlük tuz alımını 5 gramın altında tutun
• Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş yapın
• Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın
• Kilonuzu normalde tutun, sebze ve meyveye ağırlık verin (DASH diyeti)
• Tansiyonu evde düzenli ölçüp kaydedin ve stresi azaltın

İlaç tedavisi ne zaman gerekir?

Yaşam tarzı değişiklikleri yetmediğinde veya tansiyon baştan yüksek olduğunda doktor tansiyon ilacı başlayabilir. Bu ilaçları kendi başınıza bırakmak tehlikelidir — tansiyon belirtisiz olduğu için kendinizi iyi hissetseniz bile ilaç damarları ve organları korumaya devam eder. Kontrolsüz hipertansiyon kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve görme kaybına yol açabilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

180/120 mm Hg üzeri değer, şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya görme bozukluğu varsa acil tıbbi yardım alın. Sürekli 140/90 ve üzeri değerlerde ise planlı olarak kardiyoloğa başvurun.

Sıkça sorulan sorular

Normal tansiyon kaç olmalı?

Çoğu yetişkin için ideal değer 120/80 mm Hg civarındadır. Tekrarlayan 140/90 ve üzeri ölçümler hipertansiyon olarak değerlendirilir.

Tansiyon evde nasıl doğru ölçülür?

Ölçümden 30 dakika önce kahve ve sigaradan kaçının, 5 dakika sakince oturun, kolu kalp hizasında tutun ve sabah-akşam aynı saatte ölçün.

Tansiyon ilacı ömür boyu içilir mi?

Çoğu durumda tedavi uzun sürelidir, ama kilo verme ve sağlıklı yaşam tarzıyla bazı kişilerde doz azaltılabilir. Kararı yalnızca doktor verir — ilacı kendiniz bırakmayın.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz.